FİLM DUYARLILIK (ASA) VE NORMAL YIKAMA SÜRESİ TESTİ

Minimum sürede maksimum siyah (MSMS) yöntemi ile 

FİLM TEST YÖNTEMİ

1.           Fotoğraf makinanızı veya el pozometresi kullanıyorsanız, pozometrenin ASA ayarını film kutusunda yazan ASA’ya ayarlayın. Filmin başında, mümkünse karanlık bir odada, objektif kapağı takılıyken, en kısık diaframda (16-22-32 gibi) ve yüksek hızda (1/1000-1/2000 gibi) 3-5 poz boşa çekin.

2.           Makinanızı sehpaya (tripod) takın ve yumuşak gün ışığında tek tonlu düz karton veya bez gibi bir yere çevirin. 50x70 cm boyutlarında mat gri bir karton bu işlem için uygundur. Direkt güneş ışığından sakının. Örneğin binanın kuzeye bakan gölge cephesi bu iş için uygundur. Pankromatik filmler, suni ışığa gün ışığına olduğu gibi hassas değiller. Testte suni ışık kullanırsanız, sonuçlar yaklaşık ½ stop yanlış olacaktır. Eğer genelde tungsten ışığında fotoğraf çekiyorsanız testi bu  ışıkta yapın. Eğer gün ışığında fotoğraf çekiyorsanız, testleri gün ışığında yapın.

3.           Kartona 30-40 cm yaklaşarak ışık ölçümü yapın. Işık ölçümü yaparken, makinanız veya pozometreniz kartona tam karşıdan fotoğrafı çektiğiniz açıdan, objektif aksisinden bakmalı. Işık ölçümü yaparken makine veya kendi gölgenizin kartona düşmemesine özen gösterin.

4.           Fotoğraf makinanızı, kartona tam kadraj yapacak şekilde yaklaştırın. Sonsuza netlik yapın. Zira bu testte netlik veya yüzey detayı istemiyoruz.

5.           Birinci Poz: Makinanızın veya pozometrenin verdiği değerde ancak ojektifinizin en kapalı diaframından 4 stop açık bir diaframı ve diaframdaki enstantaneyi seçerek kartonun bir adet fotoğrafını çekin. Bu Zone V (Zone 5) değeridir.

Örnek: Ojektifinizin diafram değerleri aşağıdaki gibi ve kartondan okuduğunuz ışık aşağıdaki değerlerde ise:

f Stop                 2         2.8         4       5.6      8       11      16      22

Enstantane       1000      500       250     125     60      30      15       8

Örneğin yukarıdaki gibi bir ölçüm yaptıysanız ve objektifinizin en kapalı diaframı 22 ise f 5.6 ve 1/125 saniyeyi seçin. Bu arada 1/60 veya 1/125 gibi normal bir enstantane kullanın. F stoplar ara stoplar olabilir (4-5.6 arası gibi) ancak enstantaneler normal olmalıdır.

6.           İkinci Poz: Bu kez fotoğrafı Zone I’e (Zone 1) göre pozlayacağız. Bunun için yüksek sesle tekrarlayarak enstantaneyi sabit 1/125’te bırakıp sadece diaframı bir stop kapatın ve “Zone IV”, bir stop daha kapatıp “Zone III”, bir daha kapatıp “Zone II” ve bir kez daha kapatıp “Zone I” diyerek bu değerde fotoğrafı çekin. Örneğimize göre bu f22 ve 1/125 saniyedir. Bu işlemde, sonuçta ışık ölçümünüze göre 4 stop kapatıp fotoğraf çekmiş oldunuz.

7.           Üçüncü Poz: Zone VIII (Zone 8) için poz. Makinanızı veya pozometrenizi yine 5. maddedeki gibi kartonun verdiği değere getirin (f 5.6 ve 1/125). Bu Zone V değeridir. Bu kez üç stop açarak pozlandırıp Zone VIII değeri elde etmeye çalışacağız. Bunun için yine yüksek sesle tekrarlayarak enstantaneyi sabit 1/125’te bırakıp sadece diaframı 1 stop açıp “Zone VI”, 1 stop daha açıp “Zone VII”, son bir kez daha 1 stop açıp “Zone VIII” diyerek, bu değerde fotoğrafı çekin. Örneğe göre f2 ve 1/125.

8.           Objektifinizin kapağını kapatıp karanlık bir ortamda 1. maddede belirtildiği gibi boş bir fotoğraf çekin.

9.           Bundan sonra makina veya pozometrenizin ASA ayarını 1/3 stop düşük ASA değerine ayarlayın. Örneğin filminiz 400 ASA ise, 5, 6, 7. maddedeki pozları 400 ASA değerinde çektiniz. Bu kez ASA ayarını 320’ye ayarlayıp, 5, 6 ve 7. maddedeki gibi 3 adet fotoğraf daha çekin.

10.       Objektifinizin kapağını kapatıp karanlık bir ortamda 1. maddede belirtildiği gibi boş bir fotoğraf çekin.

11.       Bu kez ASA ayarını bir düşük ASA değerine ayarlayın. Örneğimize göre bu kez ASA ayarını 250’ye ayarlayıp, 5, 6 ve 7. maddedeki gibi 3 adet fotoğraf daha çekin.

12.       Bu işlemleri 200, 160 ve 125 ASA değerlerde de yapın. 125 ASA film kullananlar için bu değerler 125-100-80-64-50-40’tır.

13.       Filmin geri kalan kısmını normal fotoğraflar çekerek bitirin.

14.       Filmi alıştığınız bir banyoda (developer) veya film üreticisinin o film için önerdiği bir banyoda, sulandırmada ve sürede yıkayın.

15.       Filmleri yıkayıp kuruttuktan sonra, filmin başında boş çektiğiniz filmlerden bir tanesini agrandisörünüze yerleştirin. Oda (beyaz) ışıklarını söndürün. Bundan sonra hep kırmızı ışıkta çalışmaya devam edeceksiniz. Agrandisör ışığını açın ve yaklaşık 30x40 cm boyutlarında bir baskı yapacak yüksekliğe getirip netlik yapın. Kart şasinizi bu ışığın tam ortasına yerleştirin. Agrandisör lambasını söndürün. Bu yükseklite agrandisörünüzü kilitleyin ve varsa agrandisör kolonundaki yükseklik, büyütme oranı veya cm gibi ölçüleri not edin ve test sonuna kadar yerinden oynatmayın.

16.       Objektifinizin en açık diaframından 2 stop kapatın. Paketini yeni açacağınız ve her zaman kullandığınız veya kullanmayı düşündüğünüz marka/cins fotoğraf kağıdını yaklaşık 9x12 cm ebadında kesin kart şasisine yerleştirin.

17.       Sonra kartın üzerini siyah bir karton koyarak yaklaşık 1’er cm genişliğinde 1’er saniyelik pozlar vererek test baskısı yapın. Her zaman kullandığınız ve ileride de kullanmayı düşündüğünüz kart banyosu ile kartı yıkayın, fikse edin ve kurutun. Kart banyosu / su karışımı ve banyo süresini not edin, hep aynı sürede banyo etmek şarttır. Örneğin Dektol 1:1, 2 dakika. Kurutma işlemi mikro dalga fırında veya saç kurutma makinası ile yapılabilir.

18.       Test baskısı tamamıyla kuruyunca normal aydınlatılmış bir ortamda baskıyı değerlendirin. Cok açık griden siyaha kadar giden şeritler göreceksiniz. En az 4 şerit maksimum siyah elde etmeniz gerekir. Eğer sadece 1-2 şerit siyahınız var ise diaframı 1 stop açın ve testi tekrarlayın. Eğer sadece 1-2 şerit griniz var ve gerisi hep siyah ise diaframınızı 1 stop kapatın ve testi tekrarlayın.

19.       Bulmaya çalıştığınız ilk maksimum siyah olan şeridin baskı süresidir. Bu şerit, kendisinden bir açık olan ile fark gördüğünüz ancak bir koyusu ile fark göremediğiniz şerittir.  Bu süreyi ve diaframı not edin. Buna kolaylık olsun diye bundan böyle MSMS diyelim (Minimum Sürede Maksimum Siyah). Bu test süresince diğer tüm baskılar bu agrandisör yüksekliğinde, bu diaframda, bu sürede, bu karta (aynı paketten çıkması şarttır), bu kart banyosu, kart banyo/su karışımında, bu kart banyo süresinde yapılmalıdır.

20.       Bundan sonra tüm ASA değerlerinde çektiğiniz Zone I negatiflerinizi bu MSMS’te basın. Yukarıdaki örneğe göre 6. maddedeki film ve diğer Zone I pozları. Her baskının arkasına kurşun kalem ile EI’yi (ASA değeri) yazın. Zone I filmininin pozunu verdikten sonra, kartın yarısını siyah karton ile kapatın ve açıkta kalan bölüme bir misli daha ışık verin. Baskıları yıkayıp kurutun.

21.       Test baskıları tamamıyla kuruyunca normal aydınlatılmış bir ortamda değerlendirin. Hatırlatalım önce baskının tümüne MSMS süresince Zone I pozu verildi, sonra yarısı siyah karton ile kapatıldı ve açıkta kalan bölüm bir misli daha işık aldı. Değerlendirme yaparken, baskılardan, maksimum siyahtan ayrışan ilk koyu gri tonu olan test baskısı sizin doğru EI’nizdir (ASA). Bu kartın arkasına bakın ve sizin doğru ASA değerinizi bulun. Bundan böyle bu ASA (EI) bu makinanız, bu film, bu film banyosuyla/su karışımında/banyo ısısı (hep aynı termometre ile ve yıkama süresinde ve sallama /agitation tekniği ile bu fotoğraf kartına, bu kart banyo, banyo/su karışımı ve süresinde kullanacağınız ASA (EI) değerinizdir. Örneğin 200.

22.       DOĞRU BANYO SÜRESİ TESTİ: Bu ASA değerinde (örneğin 200) çektiğiniz Zone VIII (Zone 8) ve Zone V filmlerin baskılarını aynı MSMS ile yapın. Zone VIII baskı değeri kart taban beyazından ayrışan ilk çok açık gridir. Eğer koyu gri ise testi tekrarlayın. Bu kez tüm test filmini 200 ASA’ya ayarlayın ve banyo süresini artırın. Zone VIII baskı değeri kart taban beyazından hiç ayrışmıyorsa testi tekrarlayın. Bu kez tüm test filmini 200 ASA’ya ayarlayın ve banyo süresini azaltın.

23.       Bu testte yaptığınız herşeyi iyi not edin. Film banyo solüsyonunun karışım oranı, ısısı, sallama sıklık ve süreleri gibi tüm değişkenlerin bilinmesi ve bundan böyle hep aynılarının yapılması gerekmektedir.