FİLM DUYARLILIK (ASA) VE NORMAL YIKAMA SÜRESİ TESTİ

Densitometre ile

FİLM TEST YÖNTEMİ

1.           Fotoğraf makinanızı veya el pozometresi kullanıyorsanız, pozometrenin ASA ayarını film kutusunda yazan ASA’ya ayarlayın. Filmin başında, mümkünse karanlık bir odada, objektif kapağı takılıyken, en kısık diaframda (16-22-32 gibi) ve yüksek hızda (1/1000-1/2000 gibi) 3-5 poz boşa çekin.

2.           Makinanızı sehpaya (tripod) takın ve yumuşak gün ışığında tek tonlu düz karton veya bez gibi bir yere çevirin. 50x70 cm boyutlarında mat gri bir karton bu işlem için uygundur. Direkt güneş ışığından sakının. Örneğin binanın kuzeye bakan gölge cephesi bu iş için uygundur. Pankromatik filmler, suni ışığa gün ışığına olduğu gibi hassas değiller. Testte suni ışık kullanırsanız, sonuçlar yaklaşık ½ stop yanlış olacaktır. Eğer genelde tungsten ışığında fotoğraf çekiyorsanız testi bu  ışıkta yapın. Eğer gün ışığında fotoğraf çekiyorsanız, testleri gün ışığında yapın.

3.           Kartona 30-40 cm yaklaşarak ışık ölçümü yapın. Işık ölçümü yaparken, makinanız veya pozometreniz kartona tam karşıdan fotoğrafı çektiğiniz açıdan, objektif aksisinden bakmalı. Işık ölçümü yaparken makine veya kendi gölgenizin kartona düşmemesine özen gösterin.

4.           Fotoğraf makinanızı, kartona tam kadraj yapacak şekilde yaklaştırın. Sonsuza netlik yapın. Zira bu testte netlik veya yüzey detayı istemiyoruz.

5.           Birinci Poz: Makinanızın veya pozometrenin verdiği değerde ancak ojektifinizin en kapalı diaframından 4 stop açık bir diaframı ve diaframdaki enstantaneyi seçerek kartonun bir adet fotoğrafını çekin. Bu Zone V (Zone 5) değeridir.

Örnek: Ojektifinizin diafram değerleri aşağıdaki gibi ve kartondan okuduğunuz ışık aşağıdaki değerlerde ise:

f Stop                 2         2.8         4       5.6      8       11      16      22

Enstantane       1000      500       250     125     60      30      15       8

Örneğin yukarıdaki gibi bir ölçüm yaptıysanız ve objektifinizin en kapalı diaframı 22 ise f 5.6 ve 1/125 saniyeyi seçin. Bu arada 1/60 veya 1/125 gibi normal bir enstantane kullanın. F stoplar ara stoplar olabilir (4-5.6 arası gibi) ancak enstantaneler normal olmalıdır.

6.           İkinci Poz: Bu kez fotoğrafı Zone I’e göre pozlayacağız. Bunun için yüksek sesle tekrarlayarak enstantaneyi sabit 1/125’te bırakıp sadece diaframı bir stop kapatın ve “Zone IV”, bir stop daha kapatıp “Zone III”, bir daha kapatıp “Zone II” ve bir kez daha kapatıp “Zone I” diyerek bu değerde fotoğrafı çekin. Örneğimize göre bu f22 ve 1/125 saniyedir. Bu işlemde, sonuçta ışık ölçümünüze göre 4 stop kapatıp fotoğraf çekmiş oldunuz.

7.           Üçüncü Poz: Zone VIII (Zone 8) için poz. Makinanızı veya pozometrenizi yine 5. maddedeki gibi kartonun verdiği değere getirin (f 5.6 ve 1/125). Bu Zone V değeridir. Bu kez üç stop açarak pozlandırıp Zone VIII değeri elde etmeye çalışacağız. Bunun için yine yüksek sesle tekrarlayarak enstantaneyi sabit 1/125’te bırakıp sadece diaframı 1 stop açıp “Zone VI”, 1 stop daha açıp “Zone VII”, son bir kez daha 1 stop açıp “Zone VIII” diyerek, bu değerde fotoğrafı çekin. Örneğe göre f2 ve 1/125.

8.           Objektifinizin kapağını kapatıp karanlık bir ortamda 1. maddede belirtildiği gibi boş bir fotoğraf çekin.

9.           Bundan sonra makina veya pozometrenizin ASA ayarını 1/3 stop düşük ASA değerine ayarlayın. Örneğin filminiz 400 ASA ise, 5, 6, 7. maddedeki pozları 400 ASA değerinde çektiniz. Bu kez ASA ayarını 320’ye ayarlayıp, 5, 6 ve 7. maddedeki gibi 3 adet fotoğraf daha çekin.

10.       Objektifinizin kapağını kapatıp karanlık bir ortamda 1. maddede belirtildiği gibi boş bir fotoğraf çekin.

11.       Bu kez ASA ayarını bir düşük ASA değerine ayarlayın. Örneğimize göre bu kez ASA ayarını 250’ye ayarlayıp, 5, 6 ve 7. maddedeki gibi 3 adet fotoğraf daha çekin.

12.       Bu işlemleri 200, 160 ve 125 ASA değerlerde de yapın. 125 ASA film kullananlar için bu değerler 125-100-80-64-50-40’tır.

13.       Filmin geri kalan kısmını normal fotoğraflar çekerek bitirin.

14.       Filmi alıştığınız bir banyoda (developer) veya film üreticisinin o film için önerdiği bir banyoda, sulandırmada ve sürede yıkayın.

15.       Filmleri yıkadıktan sonra, film taban ve sis yoğunluğu  üzerinde (net density) yaklaşık 0.10-0.12 arası yoğunluğu olan Zone I filmi, sizin doğru film ASA’nızdır. Genelde buna EI denir (Exposure Index). Banyo süresi için ise bu kez testinizde bulduğunuz doğru EI’deki (ASA) Zone VIII yoğunluğuna bakılır. Zone VIII net yoğunluğu (net density) kondansörlü agransör kullananlar için 0.90-1.10 arası, renkli kafa ve diffuse ışıklı agrandisör kullananlar için 1.00-1.20 arasıdır.

16.       Eğer bir dansitometreniz yok ise filmi ve aldığınız notları bana yollayın, densitometre ile ölçüp doğru film ASA’nızı (E.I. – Exposure Index) size bildireyim.

17.       Bu testte yaptığınız herşeyi iyi not edin. Film banyo solüsyonunun karışım oranı, ısısı, sallama sıklık ve süreleri gibi tüm değişkenlerin bilinmesi ve bundan böyle hep aynılarının yapılması gerekmektedir.